ÇANAKKALE KARA VE DENİZ SAVAŞLARI KRONOLOJİSİ

Savaş öncesi

1914

• 2 Ağustos - Politik: Osmanlı İmparatorluğu ve Almanya Rusyaya karşı antlaşma imzaladı.
• 3 Ağustos - Bahriye Birinci Lordu, Winston Churchill, Birleşik Krallık tarafından üretilen iki Türk gemisine el koydu.
• 4 Ağustos - Osmanlı İmparatorluğu, Boğazlar Antlaşması gereği tüm savaş gemilerine kapalı tutacağını ilan etti.
• 10 Ağustos – Alman savaş gemileri SMS Goeben ve SMS Breslau, Akdeniz de İngiliz donanmasından kaçarak Çanakkale Boğazını geçtiler
   

Daha çok bilgi için: Yavuz ve Midilli Olayı

• 16 Agustos - Goeben ve Breslau mürettebatı Alman kalarak Osmanlı Donanması saflarına katıldı.
• 30 Ağustos - Alman sahil topçu müfrezesi, Çanakkale Boğazı’nın her iki yakasındaki istihkamlarda göreve başladı. Bu istihkamlarını komutasına Alman Amiral Von Usedom atandı.
• 2 Kasım - Çarlık Rusyası'nın Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etmesi.
• 3 Kasım - İngiliz abluka filosunun boğazın dış istihkamlarını topa tutması.
• 6 Kasım - İngiltere'nin Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etmesi.
• 13 Aralık – Mesudiye Zırhlısı’nın Sarısığlar Koyu’nda demir üzerindeyken İngiliz B 11 denizaltısı tarafından torpillenerek batırılması.
• 14 Aralık – Mareşal Liman Von Sanders başkanlığındaki 42 kişilik bir Alman subay grubunun Alman Danışma Kurulu olarak İstanbul’a gelişi.
• 27 Eylül – Boğazlar, tüm deniz ulaşımına (ticari gemiler dahil olmak üzere) kapatıldı.
• Ekim 28 - SMS Goeben ve SMS Breslau, gemileri Ukrayna da bulunan Odessa ve Sivastopol Limalarını bombaladı.

1915

• 11 Ocak – Amiral Carden tarafından hazırlanan deniz harekatı planının İngiliz Donanma Bakanlığı’na sunulması.
• 15 Ocak – Fransız denizaltısı Saphir’in Köseburnu açıklarında batırılması.
• 28 Ocak – Deniz harekatıyla Çanakkale Boğazı’nın geçilerek İstanbul’un işgaline karar verildi. Harekat tarihi 19 Şubat 1915 olarak belirlendi.

 

Deniz Harekatı

• 19 Şubat – İngiliz gemilerinin, Çanakkale Boğazı’nın dış tabyaları olan Seddülbahir ve Kumkale topçu bataryalarını -19 top- bombalayarak susturulması.
• 25 Şubat

– Mustafa Kemal’in 19. Tümen Komutanlığı’na atanması. Komutanın, karargahın ve 57. Alay’ın Tekirdağ’dan Eceabat’a intikali.

- Birleşik Donanma’nın Çanakkale Boğazı’na ilerlemesi.

• 26 Şubat – Seddülbahir ve Kumkale bataryalarının tahribi için yapılan çıkartma.
• 1 Mart - Yunanistan Başbakanı Venizelos’un Gelibolu Yarımadasına yapılacak anfibi harekata üç tümenlik bir kuvvetle destek vereceğini açıklaması.
• 2 Mart - Mareşal Liman von Sanders'in Çanakkale'deki Osmanlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na atanması.
• 4 Mart

– İngiliz çıkartma birliklerince Seddülbahir ve Kumkale bataryalarının tahribinin tamamlanması ve Türk karşı taarruzu nedeniyle karadan çekilmeleri.

- İngiltere, Fransa ve Çarlık Rusyası arasında Boğazların taksimini öngören İstanbul Antlaşması'nın imzalanması.

• 7 Mart

– Birleşik Donanma’nın sahil bataryalarını iki gün süreyle yeniden bombalaması.

- Nusrat Mayın Gemisi'nin gecenin karanlığından yararlanarak Çanakkale Boğazı girişindeki Karanlık Koy'a 26 mayın atması.

• 11 Mart - General Sir Ian Hamilton'un, Akdeniz İtilaf Kuvvetleri Komutanlığı'na atanması.
• 17 Mart - Amiral Robeck'in Birleşik Donanma Komutanlığı'na atanması.
• 18 Mart – Birleşik donanmanın yoğun bombardımanı. (saat 14:00 dolayları). Fransız Bouvvet Zırhlısı’nın mayına çarparak batması. (saat 17:45). Bouvvet Zırhlısı’nın batmasıyla oluşan açığı kapatmak için pozisyon alan İngiliz İrressitible Zırhlısı’nın mayına çarparak batması. İngiliz İnflexible Zırhlısı’nın mayına çarpmasıyla ağır hasar görmesi. Fransız Suffren ve Gaulois Zırhlı’larının sahil topçusunun ateşini yemesi sonucu ağır hasara uğraması. Deniz Harekatı’nın iptali ve birleşik donanmanın çekilmesi.

 

Ara dönem

• 23 Mart - Mareşal Liman von Sanders'in Çanakkale'de görevlendirilmek üzere yeni tertiplenen 5. Ordu Komutanlığı'na atanması.
• 24 Mart – Boğazların güvenliği için 5. Ordu, Alman Mareşal Liman von Sanders komutasında tertiplendi. Ordu, 80 bin mevcutludur.

 

Kara Harekatı

Nisan - 1915

• 25 Nisan – Kara Harekatı’nın başlaması. Seddülbahir Cephesi’nde ve Arıburnu Cephesi’nde altı kumsalda çıkartma harekatının başlaması.
• 28 Nisan - Birinci Kirte Muharebesi.

Mayıs - 1915

• 6 Mayıs - İkinci Kirte Muharebesi'nin başlaması.
• 8 Mayıs - İkinci Kirte Muharebesi'nin sonu.
• 12 Mayıs - Türk Muavenet torpidobotunun İngiliz Goliath zırhlısını torpilleyerek batırması.
• 13 Mayıs - Churchill ve Amiral Fisher'in istifası.
• 19 Mayıs – Türk kuvvetlerinin Arıburnu Cephesi’nde, başarısız genel taarruzu.
• 20 Mayıs - İtalya'nın, İtilaf Devletleri safında savaşa girdiğini ilan etmesi.
• 25 Mayıs – Alman denizaltısı U-21’in İngiliz zırhlısı Trumph'u torpilleyerek batırması.
• 26 Mayıs - Alman denizaltısı U-21’in İngiliz zırhlısı Majestic’i torpilleyerek batırması.

Haziran - 1915

• 1 Haziran – Mustafa Kemal’in albaylığa terfisi.
• 4 Haziran - Üçüncü Kirte Muharebesi’nin başlaması.
• 21 Haziran - Birinci Kerevizdere Muharebesi
• 28 Haziran - Zığındere Muharebesi'nin başlaması.

Temmuz - 1915

• 5 Temmuz - Zığındere Muharebesi'nin sonu.
• 12 Temmuz - İkinci Kerevizdere Muharebesi'nin başlaması.
• 13 Temmuz - İkinci Kerevizdere Muharebesi'nin sonu.

Ağustos - 1915

• 6 Ağustos

- Kirte Bağları Muharebesi'nin başlaması.

- Suvla Çıkartması

• 12 Ağustos - Kirte Bağları Muharebesi'nin sonu.